نشانه های ایمنی و علائم خطر در مواد شیمیایی

 شما می توانید مطالب علمی و کاربردی خود را در زمینه آنالیز مواد از طریق آنالیوم به اشتراک بگذارید

مطالب ارسالی بر اساس درخواست شما در بخش علمی آموزشی یا دانلودهای تخصصی قرار داده می شود. جهت کسب اطلاعات با ما تماس بگیرید

   افرادی که به صورت مستقیم با مواد شيميايی سروكار دارند، بايد بدانند كه چه خطرهايی از سوی مواد متوجه آنهاست و چگونه از نظر ايمنی، خود را در مقابل آنها مصون نگه دارند. بنابراین از سوی نهادهای علمی و موسسه های استاندارد توصیه هایی برای نحوه کار با این مواد، نحوه نگه داری و حمل و نقل، خطرات و اثرات سوء این مواد ارائه شده است. كارخانه‌های توليد‌كننده‌ی مواد شيميايی ملزم به درج نشانه‌های استاندارد جهت ارائه اطلاعات ایمنی و علائم خطرات مواد شیمیایی بر روی ظرف­ های محتوی مواد شيميايی هستند.

نشانه های ایمنی و علائم خطرات مواد شیمیایی

 سازمان ایمنی و سلامت (Occupational Safety and Health Administration, OSHA) مقرر کرده است تا تمام سازندگان و فروشندگان مواد شیمیایی برگه اطلاعات ایمنی (Material Safety Data Sheet) برای مواد شیمیایی را تهیه کنند. اطلاعات MSDS باید در جای مناسبی و مکانی که با مواد شیمیایی سروکار دارند نگه داری شده و تمام اوقات در دسترس افراد قرار داشته باشد. جدول توصیفی برچسب گذاری خطرات (Risk, R) و ایمنی (Safety, S) مواد شیمیایی در ادامه آورده شده است. این اطلاعات جهت آگاه شدن از خطرات کار با مواد شیمیایی و رعایت نکات ایمنی است.

اغلب به جای نوشتن خواص خطرناک یک ماده بر روی برچسب آن، از نشانه ها و علایم استفاده می شود. شکل 1 برخی نشانه ها همراه با توصیف آنها را نشان می دهد.

نشانه های ایمنی و علائم خطرات مواد شیمیایی

توجه کنید که بر اساس قوانین بهداشت ایمنی و محیط زیست (Health, Safety, Environment, HSE) اطلاعات ایمنی و علائم خطرات مواد شیمیایی باید در تمامی آزمایشگاه ها یا کارخانه هایی که با مواد شیمیایی سر و کار دارند در دسترس باشد به نحوی که:

  • اطمینان حاصل کنید که همه کارکنان و بازدیدکنندگان از وجود مواد شیمیایی مضر آگاه هستند.
  • اطمینان حاصل کنید که همه افراد و کاکنان با نمادهای اطلاعات ایمنی و علائم خطرات مواد شیمیایی و معنی آنها آشنا هستند.
  • این نمادهاباید با یک پوشش پلاستیکی سخت در جایی قابل رویت و در دسترس قرار دهید.

 

جدول 1  توصیف  بر چسب گذاری خطرات (R) مواد شیمیایی

توصیفنشانهتوصیفنشانه
در صورت خشك بودن ماده قابل انفجار است. R2خطر انفجار ماده بر اثر ضربه، اصطكاك، حریق یا سایر منابع اشتعال و احتراق R1
خطر شدید انفجار بر اثر ضربه، اصطكاك، حریق یا سایر منابع اشتعال و احتراق R4خطر تشكیل تركیبات بسیار حساس انفجاری فلزی ماده R3
بر اثر حرارت دیدن ممكن است منفجر شود. R6خطر انفجار ماده در تماس یا بدون تماس با هوا R5
ممكن است باعث ایجاد حریق شود. R8تماس با مواد قابل اشتعال ممكن است باعث ایجاد حریق شود. R7
امكان انفجار در صورت مخلوط شدن با مواد قابل اشتعال R10قابل اشتعال R9
بسیار قابل اشتعال است. R12به شدت قابل اشتعال است. R11
به شدت با آب واكنش می دهد. R15تماس با آب باعث آزاد شدن گازهای بسیار قابل اشتعال می شود.R14
امكان انفجار در صورت مخلوط شدن با مواد اكسید كننده R17اشتعال خود به خود در هوا R16
در هنگام استفاده امكان تشكیل مخلوط قابل اشتعال، انفجار بخار ماده با هوا R19ممكن است تشكیل پر اكسید های قابل انفجار دهد. R18
در صورت استنشاق زیان آور می باشد. R21در صورت تماس با پوست زیان آور می باشد. R20
در صورت خوردن زیان آور می باشد. R23در صورت استنشاق سمی می باشد. R22
در صورت تماس با پوست سمی می باشد. R25در صورت خوردن سمی می باشد. R24
در صورت استنشاق بسیار سمی می باشد. R27در صورت تماس با پوست بسیار سمی است.R26
در صورت خوردن بسیار سمی می باشد. R29در اثر تماس با آب گازهای سمی آزاد می كند. R28
در هنگام استفاده ممكن است بسیار قابل اشتعال شود. R31در تماس با اسیدها باعث آزاد شدن گازهای سمی می شود. R30
در تماس با اسیدها باعث آزاد شدن گازهای بسیار سمی می شود. R33خطر ایجاد اثرات تجمعی ماده R32
باعث ایجاد سوختگی می شود. R35باعث ایجاد سوختگی شدید می شود. R34
باعث تحریك چشمها می شود. R37باعث تحریك دستگاه تنفسی می شود. R36
باعث تحریك پوست می شود. R39خطر ایجاد عوارض بسیار شدید برگشت ناپذیر R38
دلایل محدودی دال بر سرطانزا بودن ماده وجود دارد.R41خطر آسیب جدی به چشمها R40
در صورت استنشاق ممكن است باعث ایجاد حساسیت شود. R43در صورت تماس پوستی ممكن است باعث ایجاد حساسیت شود. R42
خطر انفجار ماده بر اثر حرارت دیدن در محیط های بسته R45ممكن است باعث ایجاد سرطان شود. R44
ممكن است باعث ایجاد آسیب های ژنتیكی و وراثتی شود. R48در صورت تماس طولانی امكان خطر آسیب های شدید بهداشتی R46
در صورت استنشاق ممكن است باعث ایجاد سرطان شود. R50برای آبزیان بسیار سمی است. R49
برای آبزیان سمی است. R52برای آبزیان زیان آور می باشد. R51
ممكن است باعث ایجاد عوارض نامطلوب طولانی مدت در محیط های آبی شود. R54برای گیاهان سمی است. R53
برای حیوانات سمی است. R56برای موجودات خاكزی سمی است. R55
برای زنبورها سمی است. R58ممكن است باعث ایجاد عوارض نامطلوب طولانی مدت در محیط زیست شود. R57
برای لایه ازن خطر ناك می باشد. R60ممكن است باعث عدم عملكرد و آسیب دستگاه تولید مثل شود. R59
ممكن است برای جنین خطرناك باشد. R62امكان خطر عدم عملكرد و آسیب دستگاه تولید مثل R61
امكان خطر آسیب برای جنین وجود دارد. R64ممكن است برای كودكان شیر خوار زیان آور باشد. R63
زیان آور است. در صورت خوردن ممكن است باعث ایجاد آسیب ریوی شود. R66تماس بلند مدت با ماده ممكن است باعث خشكی و ترك خوردگی پوست شود. R65
بخارات ماده ممكن است باعث خواب آلودگی و سرگیجه شود. R68امكان ایجاد عوارض غیر قابل بازگشت R67

 

جدول 2 توصیف بر چسب گذاری ایمنی (S) مواد شیمیایی

توصیفسمبل
در محل بسته نگهداری كنید. S1
دور از دسترس كودكان نگهداری كنید. S2
در جای خنك نكهداری كنید. S3
دور از محل زندگی افراد نگهداری كنید. S4
محتویات را در زیر مایع مناسب که توسط سازنده مشخص می شود نگهداری كنید. S5
محتویات را در زیر آب نگهداری كنید. S5/1
محتویات را در زیر نفت خام نگهداری كنید. S5/2
محتویات را در زیر روغن پارافین نگهداری كنید .S5/3
ماده را زیر گاز خنثی كه توسط سازنده مشخص می شود نگهداری كنید. S6
زیر نیتروژن نگهداری كنید. S6/1
زیر آرگون نگهداری كنید. S6/2
ظروف را كاملا در بسته نگهداری كنید. S7
ظروف را در جای خشك نگهداری كنید. S8
ظروف را در محلی دارای تهویه عمومی مناسب نگهداری كنید. S9
ظروف را بصورت آب بندی شده نگهداری كنید. S12
دور از مواد غذایی ، نوشیدنی ها و غذای حیوانات نگهداری كنید S13
دور از ( مواد ناسازگاری كه سازنده مشخص می كند ) نگهداری كنید S14
دور از مواد احیاكننده ، مواد اسیدی و قلیاها تركیبات فلزات سنگین نگهداری كنید S14/1
دور از مواد اكسید كننده ، مواد اسیدی و تركیبات فلزات سنگین نگهداری كنید S14/2
دور از آهن نگهداری كنید S14/3
دور از آب و قلیا ها نگهداری كنید S 14/4
دور از اسیدها نگهداری كنید S 14/5
دور از قلیا ها نگهداری كنید S 14/6
دور از فلزات نگهداری كنید S 14/7
دور از مواد اكسید كننده و مواد اسیدی نگهداری كنید S 14/8
دور از مواد آلی قابل اشتعال نگهداری كنید S 14/9
دور از اسیدها ، مواد احیاء كننده و مواد قابل اشتعال نگهداری كنید. S 14/10
دور از مواد قابل اشتعال نگهداری كنید. S 14/11
دور از حرارت نگهداری كنید. S 15
دور از منابع اشتعال نگهداری كنید - سیگاركشیدن ممنوع. S 16
دور از مواد قابل اشتعال (جامد) نگهداری كنید. S17
ظروف را با دقت حمل و باز نمائید. S 18
در هنگام كار از خوردن و آشامیدن بپرهیزید. S 20
در هنگام كار از استعمال دخانیات بپرهیزید. S 21
بخارات ماده را استنشاق نكنید. S 22
گازها ،بخار ، فیوم ، اسپری ماده را استنشاق نكنید. S 23
گاز ماده را استنشاق نكنید. S 23/1
بخار ماده را استنشاق نكنید. S 23/2
اسپری ماده را استنشاق نكنید. S 23/3
فیومهای ماده را استنشاق نكنید. S 23/4
بخار و اسپری ماده را استنشاق نكنید. S 23/5
از تماس ماده با پوست خودداری كنید. S 24
از تماس ماده با چشمها خودداری كنید. S 25
در صورت تماس ماده با چشم، چشمها را با آب فراوان بشوئید و سپس به پزشك مراجعه كنید. S 26
فورا همه لباسهای آلوده را از تن در آورید S 27
بعد از تماس ماده با پوست، فورا پوست را با ماده ای که سازنده مشخص کرده فراوان بشوئید. S 28
بعد از تماس ماده با پوست، فورا پوست را با آب فراوان بشوئید. S 28/1
بعد از تماس ماده با پوست، فورا پوست را با آب فراوان و صابون بشوئید. S 28/2
بعد از تماس ماده با پوست، فورا پوست را با آب فراوان و صابون بشوئید و در صورت امكان با پلی اتیلن پوست را بشوئید . S 28/3
بعد از تماس ماده با پوست ، فورا پوست را با پلی اتیلن گلیكول 300 و اتانول ( 2:1 ) همراه آب بشوئید. S 28/4
بعد از تماس ماده با پوست، فورا پوست را با پلی اتیلن گلیكول400 بشوئید. S 28/5
بعد از تماس ماده با پوست ، فورا پوست را با پلی اتیلن گلیكول 400 بشوئید و سپس پوست را با آب فراوان بشوئید. S 28/6
بعد از تماس ماده با پوست ، فورا پوست را با آب و صابون اسیدی بشوئید. S28/7
از ریختن مواد به داخل فاضلاب خودداری كنید. S 29
هرگز آب را به این ماده اضافه نكنید. S 30
احتیاطهای لازم را در برابر الكتریسیته ساكن رعایت كنید. S 33
این ماده و ظروف آن باید با یك روش ایمن دفع شوند. S 35
از لباسهای مناسب حفاظتی استفاده كنید. S 36
از دستكش ایمنی مناسب استفاده كنید. S 37
در هنگام نبود تهویه كافی از تجهیرات تنفسی مناسب استفاده كنید. S 38
از عینك ایمنی یا نقاب حفاظ صورت استفاده كنید. S 39
برای تمیز كردن كف محل و تمام اشیاء آلوده به این ماده از …………… استفاده كنید ( توسط سازنده مشخص می شود) .S 40
برای تمیز كردن كف محل و تمام اشیاء آلوده این ماده از آب فراوان استفاده كنید. S 40/1
در هنگام حریق یا انفجار از استنشاق فیومهای ماده خودداری كنید. S 41
در هنگام ایجاد فیوم یا اسپری ماده از تجهیزات تنفسی مناسب استفاده كنید. S 42
در هنگام حریق از ……… ( نوع اطفاء كننده حریق توسط سازنده مشخص می شود ) استفاده كنید. S 43
در هنگام حریق از آب استفاده كنید S 43/1
در هنگام حریق از آب یا پودر اطفاء حریق استفاده كنید S 43/2
در هنگام حریق از پودر اطفاء حریق استفاده كنید – از آب هرگز استفاده نكنید S 43/3
در هنگام حریق از دی اكسید كربن استفاده كنید – از آب هرگز استفاده نكنید S 43/4
در هنگام حریق از ماسه استفاده كنید – از آب هرگز استفاده نكنید S 43/6
در هنگام حریق ازپودر فلزی استفاده كنید –هرگز از آب استفاده نكنید S 43/7
در هنگام حریق از ماسه – دی اكسید كربن یا پودر اطفاء حریق استفاده كنید. هرگز از آب استفاده نكنید. S 43/8
در صورت حادثه و یا احساس نا خوش فورا به پزشك مراجعه كنید. S 45
در صورت خوردن ماده فورا به پزشك مراجعه كنید و بر چسب ماده یا ظرف ماده را نشان وی دهید. S 46
در دمای كمتر از ………… نگهداری كنید ( توسط سازنده مشخص می شود ). S 47
در دمای كمتر از 25 درجه سانتیگراد نگهداری كنید. S 47/1
ماده را بوسیله ………… مرطوب نمایید ( ماده مناسب توسط سازنده مشخص می شود ) S 48
ماده را بوسیله آب مرطوب نمائید. S 48/1
ماده را تنها در ظروف اصلی آن نگهداری كنید. S 49
ماده را با مواد دیگر مخلوط ……… نكنید ( توسط سازنده مشخص می شود ). S 50
ماده را با اسیدها مخلوط نكنید. S 50/1
ماده را با قلیاها مخلوط نكنید. S 50/2
ماده را با اسیدهای قوی، بازها ی قوی فلزات غیر آهنی یا نمك آنها مخلوط نكنید. S 50/3
فقط در محلی دارای تهویه عمومی مناسب با ماده كار كنید. S 51
جهت مصرف داخلی بر روی سطوح وسیع توصیه نمی شود. S52
از تماس با ماده بپرهیزید. دستورالعمل های تخصصی را قبل از استفاده تدارك ببینید. برای استفاده كنندگان حرفه ای محدود می باشد. S 53
ماده و ظروف آن را در محلهای مخصوص جمع آوری مواد و زباله های خطرناك یا ویژه دفع كنید. S 56
از ظروف مناسب جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست استفاده كنید. S 57
برای اطلاعات لازم در مورد بازیافت و استفاده دوباره از ماده به شركت سازنده یا پخش كننده ماده مراجعه كنید. S59
این ماده و ظروف آن باید بعنوان زباله های خطرناك دفع شوند. S 60
از رها سازی ماده در محیط زیست خودداری كنید. به دستورالعمل های ویژه یا برگه اطلاعات ایمنی ماده مراجعه كنید. S 61
در صورت خوردن بیمار را وادار به استفراغ نكنید . فورا به پزشك مراجعه كرده و ظرف یا بر چسب ماده را به وی نشان دهید S62
در صورت استنشاق ماده، بیمار را به هوای تازه منتقل كرده از او بخواهید استراحت كند. S63
در صورت خوردن ماده ، دهان را با آب بشوئید (تنها در صورت هوشیار بودن بیمار ). S64

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *